Bạn biết gì về bài hát "Lâu đài cát" của Nguyễn Hồng Thuận!

Người viết: Hữu Đức (Thành viên lớp KEN)
__________

Gửi mọi người bài chia sẻ "Lâu đài cát" của Nguyễn Hồng Thuận.

Bài viết cố gắng trình bày ngắn gọn hết sức có thể, nên khi đọc khuyến khích mọi người cầm theo bản nhạc để tiện việc theo dõi.

Phân tích "Lâu đài cát" của Nguyễn Hồng Thuận

Bài hát "Lâu đài cát" được tác giả Nguyễn Hồng Thuận viết dựa trên tâm sự của một đôi trai gái yêu nhau, nhưng có lẽ đang giận nhau, hoặc tạm thời chia tay nhau. Vì là một lời tự sự, nên bài hát sử dụng giọng thứ, vốn mang tính chất trầm buồn làm tinh thần chính cho cả bài, đồng thời người nghe cũng dễ bị cái da diết ấy làm bồi hồi ngay từ những câu chữ đầu tiên.

Đoạn đầu của bài "Đêm dài nhớ người, nước mắt ơi sao rơi hoài", ta thấy được đoạn mở đầu này dường như đang khắc họa một sự da diết, nhớ mong của một người con gái đang thao thức vì mối tình của mình. Vì âm V của cung la thứ mang tính chất mạnh mẻ và lại rơi vào chữ "dài" lại là một tính từ chỉ chất lượng, khiến cho tính chất của buổi đêm đó đã dài nay lại càng dài hơn.

Bên cạnh đó, chuổi âm I, II, III ("đêm", "nhớ", và "nước" trong "nước mắt") xen kẻ những âm V bên dưới, làm dòng nhạc cứ dập dìu, mỗi khi hạ xuống thì lần sau lại cuộn lên cao hơn, và cứ thế, cung bậc cảm xúc mỗi lúc một tăng dần và đỉnh điểm của những xúc cảm ấy là giọt nước mặt rơi xuống vì nhớ thương không nguôi.

Kết thúc ô nhạc thứ 2 và một âm III (Mi), đầu ô nhạc thứ 4 lại là một âm VI(Fa) như là một lời bổ sung, cũng cố lại cho "Đêm dài", vì tính chất IV và VI là median và sub median nằm trong nhóm "T" nên "Giấc mơ" bây giờ đang là "sản phẩm" là sự bổ sung hoàn chỉnh của của chính "Đêm dài nhớ người" (La), bên cạnh đó, việc sử dụng cung La thứ hòa âm làm nốt Fa và Sol (thăng lên 1/2 cung) làm cho cảm giác hút về La hơn khiến cho cảm thấy có 1 sự thiếu dứt khoát trong câu chữ, cảm giác giống như có 1 chút luyến tiếc nào đó từ cô gái ấy.

Ở đoạn 2, từ ô nhạc 4 đến ô nhạc 8, cấu trúc cũng tương tự nên sẽ lướt qua bớt phần này để tránh làm cho bài quá dài, chỉ duy nhất một điểm ở đoạn này là khúc " dưới bờ / cát ta trao bao câu thề" là phần đó có phần gượng âm, do chiết từ "bờ" và "cát" ra khiến cho lời nhạc cấu trúc thì vẫn như cũ nhưng ý nhạc thì không bằng đoạn đầu, vì đầu ô 2 thì là một chủ thể là "nước mắt" mà qua ô 6 thì lại là "cát" và "ta".

Dừng lại việc phân tích về tính chất của các âm, chúng ta sẽ cùng xem qua phần "màu" trong cách diễn đạt ở đoạn kế của tác giả.

"Lâu đài cát mơ hồ, vỡ khi chiều buông, còn mình ta mãi đứng trong theo, còn thương ai nhớ ai...." Thoạt nghe từ ô nhạc 9, cho ta cảm giác như có sự nối tiếp với đoạn trước, vẫn là cung la thứ, thế nhưng đến "còn thương ai nhớ ai" thì màu sắc có phần sáng hơn, gợi nên một cảm giác có một sự chuyển biến nhẹ trong cảm xúc của cô gái cũng như người nghe có phần bớt tha thiết hơn 1 chút so với những đoạn đầu. Sự tương phản ở đây có thể không cao nhưng nó là chất xúc tác để khiến người nghe không "ngủ quên" trong cảm xúc quá buồn của nhân vật, đồng thời ngay sau đó "Dã tràng mãi se bờ"lại quay về đúng như ban đầu là giọng thứ để chuẩn bị qua phần cao trào là điệp khúc.

"Hứa làm gì để gió xô đi,... "Điệp khúc có phần tươi sáng hơn, mạnh mẽ hơn, cảm giác phần này cho ta thấy giống như phần ở ô nhạc 12 nhưng đến đầu ô nhạc 20 thì cảm giác như lắng lại xuống một chút, ở phần Điệp khúc này, màu sắc âm thanh thay đổi linh hoạt, khiến cho cao trào của bài hát ngày càng được nâng cao hơn, cao hơn nữa, cho đến khi kết thúc cũng chính là lúc bắt đầu (âm chủ của cung la thứ). Nghĩa là sau khi vất vả chiến đấu nội tâm bên trong mình cùng những hoài niệm và những sự nuối tiếc, cô gái lại quay về với chính bản thân mình, và phải chăng, chỉ có bản thân cô mới quyết định được kết thúc hay tiếp tục mà thôi.

Toàn bộ bài "Lâu đài cát" xét về cảm xúc, cũng như ngữ nghĩa cho ta có cảm giác như là một vòng luẩn quẩn giữa thực và hư, giữa một chút nuối tiếc, vừa muốn vứt bỏ, vừa muốn ôm ấp, giữ lại. Việc giải quyết cao trào ở bài này thì thường là đưa về nhóm "T" (VI - I - III) cũng không có gì quá phá cách, song việc xen kẻ màu sắc trưởng thứ làm cho bài bớt nhàm chán cũng như tăng thêm phần sinh động cho bài hát.

Bài phân tích trên được viết từ những kiến thức nhạc lý về hòa âm, cấu trúc trong âm nhạc kèm với những cảm nhận cá nhân về bài hát. Có thể không trùng với tâm trạng thực của tác giả bài hát, nên đây chỉ là bài phân tích mang tính chất chia sẻ trong lớp nhạc.

Để biết thêm nhiều về bài hát này, hoặc có thể hiểu và phân tích được bất kỳ bài hát nào, bạn có thể đăng ký tham gia lớp KEN. Tham gia lớp KEN, bạn sẽ trải nghiệm nhiều nhạc cụ và kiến thức âm nhạc hữu ích, và thực tế.

Hãy truy cập Facebook KEN Class hoặc trang web VinhKen.com để biết thêm chi tiết!

Cần biết trước khi học Guitar

Người viết: Hữu Thiên (Thành viên lớp KEN)
__________

Mình mới vào học được 1 tháng ở lớp KEN, xin chia sẻ những gì mình đã biết về đàn Guitar.

Đàn guitar là một nhạc cụ phổ biến. Theo riêng mình, Guitar và Piano là hai nhạc cụ phổ biến nhất. Trái ngược với đàn piano, đàn guitar là một nhạc cụ linh hoạt hơn. Đàn guitar có thể được người chơi đem theo và vác lên vai 1 cách dễ dàng. Bài viết về đàn guitar này sẽ đề cập đến những điều cơ bản mà người chơi mới có thể tiềm hiểu thêm.

Ở Việt Nam, Chúng ta có một loại đàn được biết đến là đàn phím lõm. Đàn phím lõm khá giống với đàn Guitar của châu Âu. Nhưng bài viết sẽ tập trung về đàn Guitar của Âu lục hơn.

Đàn có hai loại, modern và classic. Sự khác biệt dễ nhận biết nhất chính là dây đàn. Dây đàn của Classic được làm bằng chất liệu Nylon, đàn modern thì được làm bằng dây sắt. Vì thế, khi chơi đàn dây sắc sẽ cảm thấy đau tay hơn so với chơi đàn classic. Vì vậy, những người chơi mới thường được khuyên dùng đàn classic. Nhưng không vì vậy mà những người chơi đàn classic không thể chơi được đàn modern. Hai loại đàn này rất giống nhau, thậm chí, đàn modern được tạo ra dựa trên đàn classic. Sau khi được “cải tiến” đàn modern có nhiều thang bấm hơn, và chiều ngang cần đàn của đàn modern nhỏ hơn. Đây cũng là một cách phân biệt giữ hai loại đàn. Ngoài ra, trên cổ đàn modern sẽ được đánh dấu ở thang thứ 3, 5, 7, 9, 12 còn classic là, 3, 5, 7, 10, 12. Đàn được đánh dấu dưa trên lý thuyết nhạc đễ người chơi đàn có thể nhận biết và sử dụng đàn một cách tiện lơi hơn. Đàn có 6 dây, 3 dây dày nhất là 3 dây bass. Đây là những cách phân biệt đàn cơ bản và quang trọng nhất, ngoài ra còn có những điều khác biệt nhỏ khác mà bài viết này chưa đề cập đến.

Cơ bản về cách tạo ra âm thanh sử dụng guitar, tay thuận sẽ “chơi”/”rung” dây đàn, còn tay kia sẽ thay đổi độ căng dây bằng cách dùng ngón bấm “fret” đàn. Dựa trên ví trị bấm, dây đàn sẽ căng khác nhau, tạo ra các âm thanh khác nhau.

Về cách chơi, Chơi đàn guitar có 2 “style”. Đó là fingerstyle và strumming style. Strumming được sử dung phổ biến cho đệm hát. “Strum” là đông tác quạt đàn, chúng ta sẽ quạt nhiều dây đàn từ trên xuống, từ dưới lên chúng ta có thể sử dụng “Pick” đàn để quạt, Pick đàn sẽ tạo ra âm thanh lớn hơn so với sử dụng tay quạt. Fingerstyle là cách chơi tập trung vào nốt nhạc nhiều hơn hợp âm. 

Fingerstyle sử dụng phổ biến hơn cho việc chơi solo. Người chơi sẽ phải rất linh hoạt hơn nhiều so với strumming. Về cơ bản cách chơi finger style, thì người chơi sẽ sử dụng ngón cái cho 3 dây bass và 3 ngón khác cho 3 dây còn lại. Duy nhất ngón chơi dây bass có thể “pick” 1 lúc từ 1 đến nhiều dây bass, còn 3 ngón tay kia chỉ đảm nhiệm mỗi ngón 1 dây- theo kinh nghiệm chơi đàn của mình. Đây là tay chơi đàn thuận- tay chơi đàn ở vị trí “bụng” đàn.

Về tay chơi đàn ở ví trí cổ đàn, Cổ đàn có nhiều “fret” bấm, người chơi sẽ dùng các ngón tay bấm vào. Khi bấm, độ căng dây đàn sẽ thay đổi, nên khi tay thuận chơi dây, âm thanh tạo ra sẽ thay đổi. Có 2 điều người chơi cần lưu ý, cách sắp xếp các ngón tay khi bấm đàn và cách ngón tay bấm fret đàn. Về cách sắp xếp tay bấm, người chơi cần lưu ý cổ tay, ngón tay, ngón út. Nói đơn giản, tay cần phải thoải mái, tay thoải mái ở ví trí bấm và khi dịch chuyển tay đến vị trí bấm khác. Những lỗi người chơi thường mắc như sau, cổ tay nâng ra trước đàn và qua cổ đàn- ví dụ như từ cổ đàn 90 độ xuống đất, cổ tay người chơi đẩy ra qua mức này. Nguyên nhân có thể là vì ngón út quá bám vào cổ đàn, làm mất sự linh động của tay. Ví có nhiều yếu tố khác nhau, để đơn giản hóa và giảm thiểu thao tác sai của phần này, theo mình, hãy cứ lưu ý “tay cần phải thoải mái, tay thoải mái ở ví trí bấm và khi dịch chuyển tay đến vị trí bấm khác”. Về phần các ngón tay bấm đàn, khi mới chơi, người chơi sẽ cảm thấy đau. Đây là điều hiển nhiên cho tất cả các người mới chơi, sau 1 thời gian “chay” tay, các bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn. Ngoài ra, lưu ý, khi bấm các fret, Vị trí bấm ở cuối fret, trước “gạch kẻ sắt”- đối chiếu từ cổ đàn xuống bụng đàn, là vị trí bấm tốt nhất, đảm bảo âm thanh không bị bể và sử dụng ít lực bấm nhất trong fret. Có 1 điều các bạn mới chơi thường hỏi, “làm sao để biết lực bấm như thế nào là vừa đủ”.  1 trong những phương pháp là, bấm ở giữa fret, dùng lực mạnh dần, khi lực còn yếu, tay thuận chơi dây đàn sẽ cho ra âm thanh “rè” “bể”,khi ngón bấm fret bấm mạnh dần thì âm thanh dần hết bể, khi ngón bấm nằm ở giữa fret vừa đủ lực, tay thuận chơi dây đàn và âm thanh vừa hết bể, hãy dùng cùng lực này, bấm ở cuối fret và chơi dây đàn, đó là lực bấm lý tưởng nhất.

Về các kỹ năng chơi đàn, bài viết này sẽ không chú trọng đến, vì bài viết này dành cho người mới.
Các kỹ năng thường sử dụng như “hammer”, “pick” ,“tab”, v.v. “hammer” tạm dịch là búa gõ, khi đã chơi đàn- dây đang rung và đang phát ra âm thanh, người chơi sẽ dùng ngón tay bấm nhanh lên 1 fret âm cao hơn – như gõ búa lên fret, thì sẽ tạo ra âm cao hơn như là chơi dây đàn ở fret đó, ngược lại khi chơi fret thấp hơn sẽ có kỹ năng là “release”.  Còn các kỹ năng khác mình sẽ không đè cập đến.

“Mới chơi đàn thì nên làm gì”, theo mình, các bạn mới cần làm quen với “cảm giác dây” đàn- qua việc chơi kiểu strumming, quan trọng nhất là tay bấm đàn, các bạn nên làm quen mới 1 số hợp âm cơ bản chơi trên guitar, khi chơi các hợp âm, tay bấm sẽ dần quen với cảm giác đổi vị trí, giúp các bạn linh hoạt hơn. Tay thuận đảm nhiệm nhịp khi quạt đàn và phối hợp với tay bấm. Khi mới chơi, các bạn sẽ cảm thấy tay bấm rất chậm và bất tiện, các bạn có thể nhịp vị trí tay bấm mà không cần quạt tay thuận để làm quen vị trí bấm trước khi chơi “thiệt”. Khi các bạn đã tự tin ở cách chơi strumming thì các bạn có thể bắt đầu học chơi fingerstyle một cách dễ dàng hơn. Khi chơi fingerstyle, đòi hỏi cả 2 tay chơi phải linh hoạt, tay thuận sẽ có nhiều đảm nhiệm hơn, không còn đơn thuần là quạt dây đàn nữa.

Để tóm tắt nội dung, các bạn mới chơi cần lưu ý ở tay bấm đàn khi chơi. Các bạn nên làm quen với đàn, các vị trí hợp âm, tập trung luyện tập tay bấm. Cách dễ nhận biết khi mình có lỗi sai là khi đã tập nhiều là mà chơi đàn khi cảm giác thoải mái, đau cổ tay, ngón tay, v,v. Khi các bạn đã qua được những khó khăn đầu của người chơi đàn mới, mọi việc sẽ trở nên dễ dàng hơn trong việc chơi đàn sau này. Khi đó, kết hợp với 1 số kỹ năng fingerstyle cơ bản, âm thanh đàn sẽ trở nên màu sắc và thú vị hơn.

Để biết thêm nhiều về Guitar, bạn có thể đăng ký tham gia lớp KEN. Tham gia lớp KEN, bạn sẽ trải nghiệm nhiều nhạc cụ và kiến thức âm nhạc hữu ích, và thực tế.

Hãy truy cập Facebook KEN Class hoặc trang web VinhKen.com để biết thêm chi tiết!